Hoe een zool aan de schoen vastzit, bepaalt hoe lang die schoen mee kan. Hier lees je wat Goodyear welted, Blake en gelijmd betekenen, hoe je aan je eigen schoen ziet welke het is, en hoe je een schoen langer laat meegaan, wat de bouwwijze ook is.
Drie manieren om een zool vast te zetten
- Goodyear welted (randgenaaid). Rondom de schoen loopt een smalle strook leer, de rand of welt. Bovenwerk, voering en binnenzool zijn aan die rand vastgestikt, en de loopzool is daar weer aan gestikt. De zool hangt dus aan de rand en niet direct aan het bovenwerk.
- Blake. Er is geen rand. De loopzool is dwars door de binnenzool heen aan het bovenwerk gestikt; dat stiksel loopt binnen in de schoen.
- Gelijmd. De zool is op het bovenwerk gelijmd, zonder stiksel. Zo zijn de meeste sneakers en veel betaalbare schoenen gemaakt.
Zo herken je Goodyear welted, Blake of gelijmd
- Kijk langs de zoolrand. Zie je een strook leer die rondom uitsteekt, met een stiksel erop? Dan is de schoen waarschijnlijk randgenaaid. Let op: sommige gelijmde schoenen hebben een siersteek die op een rand lijkt, terwijl de zool eronder alleen gelijmd is.
- Kijk in de schoen. Neem een los voetbed eruit. Loopt er een stiksel rond over de binnenzool, dan is het Blake.
- Geen stiksel buiten en geen stiksel binnen? Dan is de zool gelijmd.
Twijfel je, dan staat de bouwwijze vaak op de site van het merk of op de doos.
Wat dat betekent voor je schoen
- Goodyear welted: omdat de zool aan de rand vastzit, kan een versleten zool eraf zonder dat het bovenwerk geraakt wordt, en dat kan meer dan eens. Zo’n schoen is stugger als hij nieuw is en moet inlopen. De naad zit aan de buitenrand, en dat houdt water beter buiten dan een naad onder de voet.
- Blake: buigt vanaf de eerste dag mee en is vaak slanker. Een nieuwe zool kan, maar vraagt een speciale machine. Het stiksel onder de voet laat bij nat weer sneller water door.
- Gelijmd: licht en soepel, maar een versleten zool vervangen loont meestal niet. Hier bepaalt de zool het einde van de schoen.
Geen van de drie maakt een schoen waterdicht; daarvoor is een membraan nodig.
Welke schoen is het onderhoud waard?
Bij een randgenaaide schoen is het leer van het bovenwerk het deel dat de levensduur bepaalt: de zool kan vervangen worden, een gescheurd bovenwerk niet. Daar betaalt voeden en beschermen zich terug, want elk jaar dat het leer soepel blijft, telt. Maar ook een gelijmde leren schoen ziet er langer goed uit als je hem verzorgt, en het leer scheurt minder snel. Een leren schoen is het onderhoud dus waard; bij een randgenaaide schoen bepaalt het of hij tientallen jaren meegaat.
Zo gaat een schoen langer mee
- Wissel af. Met een tweede paar naast het eerste krijgt elke schoen na een draagdag een dag om uit te drogen.
- Zet er een spanner in na het uittrekken. Die houdt de kreuk over de bal rond, zodat het leer niet op één scherpe lijn gaat breken, en cederhout neemt daarnaast vocht op. De spanners staan bij schoenspanners.
- Gebruik een schoenlepel. De hielkap is vaak het eerste wat het begeeft: elke keer dat je hak of vinger hem naar binnen drukt, zakt hij verder in. De lepels staan bij schoenlepels.
- Voed het leer zodra het dof wordt of er fijne lijntjes in de buigplooi komen. Hoe, staat bij schoenen poetsen.
- Laat een natte schoen rustig drogen, niet bij de verwarming. Zie natte schoenen drogen.
- Maak de veters los voordat je de schoen uittrekt, zodat de hielkap niet wordt platgetrapt.
Weet je niet hoe jouw schoen gemaakt is? Stuur ons een foto van de zoolrand en de binnenkant, dan kijken we mee. De middelen om het leer te voeden en te beschermen staan bij schoenonderhoud.